Kendimizi Tanımaya Nereden Başlamalıyız?

Bir önceki yazımızda şu sorunun peşine düşmüştük: “Her şeyim var, peki neden mutlu değilim?”

Belki de bu sorunun cevabına yaklaşabilmek için önce kendimize dönüp bakmamız gerekiyor. Peki ama insan kendisini nasıl tanır? Nereden başlamalıdır?

Kendimizi tanımak denildiğinde çoğumuz neyi sevdiğimizi, nelerden hoşlandığımızı, nasıl bir hayat istediğimizi düşünürüz. Oysa kendimizi tanımak bunlardan çok daha fazlasını içerir.

Bazen istemediğimiz hâlde birine evet deriz. İçimizden hayır demek geçerken karşımızdaki insanı kırmamak için kendi isteğimizi geri plana atarız. Sonra da neden kendimizi yorgun ve değersiz hissettiğimizi anlamaya çalışırız.

Bazen birisi bizi eleştirdiğinde, söylenen sözün kendisinden çok daha fazlası dokunur bize. Kendimizi açıklamak, haklı olduğumuzu kanıtlamak ya da karşı tarafın bizi yanlış anlamasını engellemek için uzun uzun konuşuruz.

Kimi zaman da bir ilişkide yaşadığımız sorunların farklı insanlarla yeniden karşımıza çıktığını fark ederiz. Kişiler değişir ama hissettiklerimiz ve verdiğimiz tepkiler birbirine benzer.

Peki, neden?

Belki de kendimize sormamız gereken ilk soru, “Ben neden böyleyim?” değil; “Bu durumda bende ne oluyor?” sorusudur.

Çünkü çoğu zaman davranışlarımızın arkasındaki düşünceleri ve duyguları fark etmeden hareket ederiz. Bir olay yaşanır, zihnimiz hemen bir anlam verir, biz de çoğu zaman bu düşüncenin peşinden gideriz.

Örneğin biri bize cevap vermediğinde, “Beni önemsemiyor” diye düşünebiliriz. Ardından kırılır, öfkelenir veya kendimizi geri çekeriz. Oysa gerçekten önemsenmediğimizi biliyor muyuz, yoksa yaşanan durumu kendi düşüncemizle mi yorumluyoruz?

İşte kendimizi tanımaya başlamak biraz da burada saklıdır: Yaşadığımız olayla, o olay hakkında düşündüklerimizi birbirinden ayırabilmekte.

Kendimize şu soruları sormayı deneyebiliriz:

Bir durumda neden böyle tepki verdim?

O anda ne hissettim?

Aslında neye ihtiyaç duyuyordum?

Bu düşüncemin ne kadarı gerçek, ne kadarı benim yorumum?

Bunlar basit sorular gibi görünebilir. Ancak kendimize dürüstçe cevap vermek her zaman kolay değildir. Çünkü bazen yıllardır alıştığımız davranış biçimlerini sorgulamak, kendimizle ilgili görmezden geldiğimiz şeyleri fark etmemizi gerektirir.

Üstelik kendimizi tanımak, kendimizde kusur aramak ya da geçmişte yaptığımız seçimler için kendimizi suçlamak değildir. Tam tersine, bugün nasıl düşündüğümüzü ve davrandığımızı anlamaya çalışırken geçmişte öğrendiklerimize de daha farklı bir gözle bakabilmektir.

Belki de değişimin ilk adımı, kendimizi hemen değiştirmeye çalışmak değil; önce kendimizi anlamaya biraz zaman ayırmaktır.

Çünkü fark etmediğimiz bir davranışı değiştirmek kolay değildir. Önce onu görmemiz, hangi durumlarda ortaya çıktığını anlamamız gerekir.

Peki, kendimizi tanımaya başladığımızda neden bazı düşünce ve davranışlarımızı tekrar tekrar yaşadığımızı fark ederiz? Neden hayatımıza giren insanlar değişse de bazı hikâyeler benzer şekilde devam eder?

Bir sonraki yazıda, hepimizin zaman zaman karşılaştığı bu tekrarların izini süreceğiz.

Belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur: Ben gerçekten kendi seçimlerimle mi yaşıyorum, yoksa alıştığım düşünce ve davranışların peşinden mi gidiyorum?