Velhasılıkelam Evrensel bakış
İlgili Makaleler
İlham,asırlar boyunca sanatçıların ,şairlerin filozof ve yazarların peşinden koştuğu, kaynağına tam olarak ulaşılamayan ,ilahi bir “güç” ve “sır”olarak kalmıştır.Bazen gökten inen esin perisi,bazen de içimizdeki dehlizlerden ansızın yükselen bir ses olarak tarif edilir .Kökenine baktığımızda fiziksel bir nefes alışın ötesinde ,ruhsal ve manevi bir enerjinin insan bilincine sızması anlamına gelir;Allah tarafından aklımıza mucizevi bir dokunuştur.
İlhamı böylesine gizemli ve sırlı kılan ,onun rasyonel çaba zincirini kırmasıdır.O aklın duyuların yetersiz kaldığı anlarda ,doğrudan ve kasıt olmaksızın birdenbire kavranan bir bilgi biçimidir.Tasavvufta bu durum yaratanın beynimize bir güç göndermesi olarak kabul edilir,sufiler için ilham,ancak arınmış,dünyevi arzulardan yüz çevirmiş temiz bir kalbe gelebilir.Bi bağlamda ilham ,sadece sanatsal bir yetenek değil ,aynı zamanda manevi bir liyakat meselesidir,bir “keşf” yoludur.
İslam açısından bakıldığında, kalbe ansızın gelen duygu ve düsünce ilhamla özdeşir,yolcu manevi yükseliş sırasında Hakk,ın varlığının tecelli etmesiyle idrak edilir.Şairin en güzel dizesi bestekârın en ahenkli notası ve bilim insanının buluşu keşfetme anı bu ilahi tecellinin dünyevi yansımasıdır.
İlhamın sırrı,dıs dünyadan çok iç dünyamızda yatar .O yaratıcılığın dışsal somut bir kaynağa bağlı olduğu yanılmasını yıkarak bizi yaratanın varlıgını bilmeye davet eder.Bu çaba bir bakıma bireyin ruhunun ilahi bilgi havuzuna ulaşma çabasıdır.Şair gündelik hayatın yorgunluğunu ,tatlı ve acı olayları not defterine kaydederken ,aslında bu ham verileri kuluçkaya bırakır; ta ki İlhan gelip onları mistik bir ateşte arıtana kadar.
Bu içsel yolculukta ilham ,bir “sır” olarak kalır çünkü o Ferdi tecrübelere konu teşkil eder.Bir baskasının yaşadığı deneyimle aynı olsa bile ,ilhamın kalpte bıraktığı iz ve zihinde yarattığı sakinlik kişiye özeldir.Bu yüzden ,ilhamı rasyonel bir formülle yakalamak imkansızdır; o sadece “gaflet”uykusuna dalmayıp ,her anı bir muhabbetle yaşayan gönüllere konuk olur.
İlham ,şiirin sadece bir şey anlatmadığını ,aksine “anlatılmaz olanın” peşinde olduğunu savunan sanatçılar için bile vazgeçilmezdir.Eğer şiir anlaşılmak için değilse ,onun amacı , okuyucuyu da o “İlhami” bilgiye ortak etmek ,sözün ötesinde ki o sır ile yüzleştirmektir .
Netice itibarı ile ilham ,insanın sadece aklından ibaret olmadığını kanıtlayan ,içindeki o gizli dehlizleri aydınlatan bir ışıktır.O ,varoluşun en derin anlamını fısıldayan ,bizi mutlak gerçeklik ile en gizli şekilde buluşturan “içimizdeki gizemli sırdır”. Ruhumuza İnce bir dokunuştur.
